Παναγιώτης Ήφαιστος
Καθηγητής, Διεθνείς Σχέσεις-Στρατηγικές Σπουδές
Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών
www.ifestos.edu.gr -- www.ifestosedu.gr -- info@ifestosedu.gr -- info@ifestos.edu.gr
Λόγια σοφά και λογικά
Κωνσταντίνος Π. Καβάφης Θερμοπύλες
Τιμή σ' εκείνους όπου στην ζωή
των
ώρισαν και φυλάγουν Θερμοπύλες.
Ποτέ από το χρέος μη κινούντες·
δίκαιοι κ' ίσοι σ' όλες των τες πράξεις,
αλλά με λύπη κιόλας κ' ευσπλαχνία·
γενναίοι οσάκις είναι πλούσιοι, κι όταν
είναι πτωχοί, πάλ' εις μικρόν γενναίοι,
πάλι συντρέχοντες όσο μπορούνε·
πάντοτε την αλήθεια ομιλούντες,
πλην χωρίς μίσος για τους ψευδομένους.
Και περισσότερη τιμή τους πρέπει
όταν προβλέπουν (και πολλοί προβλέπουν)
πως ο Εφιάλτης θα φανεί στο τέλος,
κ' οι Μήδοι επί τέλους θα διαβούνε.
Απόσπασμα από το Ιθάκη του Κωνσταντίνου Καβάφη
Σα βγεις στον πηγαιμό για την
Ιθάκη,
να εύχεσαι νάναι μακρύς ο δρόμος,
γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις.
Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας,
τον θυμωμένο Ποσειδώνα μη φοβάσαι,
τέτοια στον δρόμο σου ποτέ σου δεν θα βρεις,
αν μεν' η σκέψις σου υψηλή, αν εκλεκτή
συγκίνησις το πνεύμα και το σώμα σου αγγίζει.
Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας,
τον άγριο Ποσειδώνα δεν θα συναντήσεις,
αν δεν τους κουβανείς μες στην ψυχή σου,
αν η ψυχή σου δεν τους στήνει εμπρός σου
Η ημέτερη διάνοια: Περισσότερο φοβούμαι τα ιδικά μας σφάλματα παρά τα σχέδια των εχθρών μας (ΜΑΛΛΟΝ ΓΑΡ ΠΕΦΟΒΗΜΑΙ ΤΑΣ ΟΙΚΕΙΑΣ ΗΜΩΝ ΑΜΑΡΤΙΑΣ Ή ΤΑΣ ΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙΩΝ ΔΙΑΝΟΙΑΣ0. Περικλής Θουκυδίδου Α144 (Ελ. Βενιζέλος)
Η πείρα και οι εμπειρίες: "Ουδείς ασφαλέστερος εχθρός του ευεργετηθέντος αχάριστου"
Παναγιώτης Κονδύλης: «Η έσχατη πραγματικότητα συνίσταται από υπάρξεις, άτομα ή ομάδες που αγωνίζονται για την αυτοσυντήρησή τους και μαζί αναγκαστικά, για τη διεύρυνση της ισχύος τους. Γι’ αυτό συναντώνται ως φίλοι ή ως εχθροί και αλλάζουν φίλους και εχθρούς ανάλογα με τις ανάγκες του αγώνα για την αυτοσυντήρησή τους και τη διεύρυνση της ισχύος τους» (Κονδύλης Ισχύς και απόφαση 1991, σ. 213) Δικό μου σχόλιο πριν από μερικά χρόνια σε αναφορά με αυτή την θέση: "αυτή η ανελέητη περιγραφή του Κονδύλη αποτελεί καθημερινή εμπειρία σ' ένα τουλάχιστον χώρο που γνωρίζω πλέον καλά, την παγκόσμια πανεπιστημιακή ζούγκλα".
Niebuhr: "η ανθρώπινη φύση είναι τόσο πολύπλοκη ώστε μπορεί να δικαιολογήσει οποιαδήποτε υπόθεση θέλουμε" Παρατίθεται στο εμβληματικό έργο του Kennet Waltz, Άνθρωπος, το κράτος και ο πόλεμος (Εκδόσεις Ποιότητα 2011.
Παναγιώτης Κονδύλης, περί οπτικής: Οι παρωπίδες προσφέρουν ασφαλή προσανατολισμό. Κονδύλης, «Στοχασμοί και αποφθέγματα», Μετάφραση: Λ. Λαρέλης, Νέα Εστία τ.1717.
Παναγιώτης Κονδύλης - Φιλοσόφων εγκώμιον: «Η έλλειψη ιστορικής παιδείας είναι η αστείρευτη πηγή έμπνευσης των φιλοσόφων». «Το πρώτο μέλημα του επαγγελματία φιλοσόφου είναι να πείσει τον εαυτό του και τον κόσμο ότι κερδίζει το μισθό του όχι ως απλός εργαζόμενος, σαν όλους τους άλλους, αλλά ως ευεργέτης της ανθρωπότητας». «Οι θεωρητικές αναμετρήσεις μεταξύ φιλοσόφων γίνονται ειλικρινείς μόνο όταν καταλήγουν σε προσωπικές ύβρεις». Κονδύλης, «Στοχασμοί και αποφθέγματα», Μετάφραση: Λ. Λαρέλης, Νέα Εστία τ.1717.
Παναγιώτης Κονδύλης. "Ο συνδυασμός των πάντων με τα πάντα αποτελεί ουσιώδες γνώρισμα του μαζικοδημοκρατικού τρόπου σκέψης, καθώς και οι ηδονιστικές αξίες του αυθορμητισμού και της αυτοπραγμάτωσης όπως τις διακήρυξε η πολιτισμική επανάσταση στην Ελλάδα, συμφύρθηκαν με τις παμπάλαιες και πασίγνωστες εγχώριες έξεις της πνευματικής νωθρότητας, του εξυπνακιδισμού και της ημιμάθειας. Η σύμφυρση αυτή επομένως ήταν η φυσική βολική είσοδος του μεταμοντερνισμού σ’ ένα τόπο όπου το αστικό εργασιακό ήθος ήταν ουσιαστικά άγνωστο όχι μόνο στον τομέα της υλικής παραγωγής αλλά και στον τομέα του πνεύματος, όπου δεν διαμορφώθηκαν επιστημονικές παραδόσεις με συνοχή και με μακρόβιους φορείς όπου οι μίμοι και οι γελωτοποιοί εκπροσωπούνται με ποσοστά ιδιαιτέρως υψηλά στους κύκλους των διανοουμένων στα πανεπιστήμια και στα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Όπως και να ’χει, η τέτοια είσοδος του μεταμοντερνισμού στις ελληνικές συνθήκες αποτελεί την ολοκλήρωση και εν μέρει την κορύφωση της κρίσης όλων των θεμελιωδών δεδομένων της ελληνικής εθνικής ζωής ... Η Ελλάδα εντάσσεται σε πολύ χαμηλή θέση στο σύστημα του διεθνούς καταμερισμού της υλικής και πνευματικής εργασίας. Ο δικός της μεταμοντερνισμός συνίσταται στο ότι αποτελεί μια στενή και παράμερη λωρίδα στο ευρύ φάσμα του μεταμοντερνισμού των άλλων". Κονδύλης, Η Παρακμή του Αστικού Πολιτισμού (Θεμέλιο, Αθήνα 1991), σ. 46-7»
Αντλήθηκε από την σελίδα http://users.uoa.gr/~nektar/history/1antiquity/ancient_hellenic_wisdom.htm
Στὸν πρόναο τοῦ ναοῦ τοῦ Ἀπόλλωνος στοὺς Δελφούς, ἀνεγράφοντο τὰ δύο περίφημα Δελφικὰ παραγγέλματα, ΓΝΩΘΙ ΣΑΥΤΟΝ καὶ ΜΗΔΕΝ ΑΓΑΝ, ἑκατέρωθεν τοῦ ἱεροῦ γράμματος Ε. Τὰ Δελφικὰ αὐτὰ παραγγέλματα, μαζὶ μὲ ἄλλα 145 ἀκόμη, συνολικῶς 147, ἦσαν οἱ ὑποθῆκες ποὺ παρέδωσαν οἱ Ἑπτὰ Σοφοὶ στις ἐπερχόμενες γενιές, ὠφελήματα ἀνθρώποις ἐς βίον. Τὰ παραγγέλματα αὐτὰ ἦσαν λιτὰ ἀποφθέγματα δύο ἕως πέντε λέξεων ἀλλὰ μεστὰ σοφίας, καὶ τὰ περισσότερα ἀνῆκαν στοὺς Ἑπτὰ Σοφοὺς τῆς ἀρχαιότητας (Θαλῆς ὁ Μιλήσιος, Πιττακὸς ὁ Μυτιληναῖος, Βίας ὁ Πρηνεύς, Σόλων ὁ Ἀθηναῖος, Κλεόβουλος ὁ Ῥόδιος, Περίανδρος ὁ Κορίνθιος, Χίλων ὁ Λακεδαιμόνιος) καὶ ἦσαν χαραγμένα στον πρόσθιο τοῖχο τοῦ Προνάου ἢ ἐπὶ τῶν παραστάδων τῆς πύλης τοῦ μεγάλου ναοῦ ἢ ἐπὶ τοῦ ὑπερθύρου ἢ ἐπὶ τῶν πολλῶν στηλῶν, ποὺ εἶχαν τοποθετηθεῖ στις πλευρὲς τοῦ ναοῦ περιμετρικῶς.
Ἕπου Θεῷ
(Ἀκολούθα τὸν θεό)
Νόμῳ πείθου
(Νὰ πειθαρχεῖς στὸ Νόμο)
Θεοὺς σέβου
(Νὰ σέβεσαι τοὺς θεούς)
Γονεῖς αἰδοὺ
(Νὰ σέβεσαι τοὺς γονεῖς σου)
Ἡττῶ ὑπὲρ δικαίου
(Νὰ καταβάλλεσαι γιὰ τὸ δίκαιο)
Γνῶθι μαθών
(Γνώρισε ἀφοῦ μάθεις)
Ἀκούσας νόει
(Κατανόησε ἀφοῦ ἀκούσεις)
Σαυτὸν ἶσθι
(Γνώρισε τὸν ἑαυτό σου)
Ἑστίαν τίμα
(Νὰ τιμᾷς τὴν ἑστία σου)
Ἄρχε σεαυτοῦ
(Νὰ κυριαρχεῖς τὸν ἑαυτό σου)
Φίλους βοήθει
(Νὰ βοηθᾷς τοὺς φίλους)
Θυμοῦ κράτει
(Νὰ συγκρατεῖς τὸ θυμό σου)
Ὅρκῳ μὴ χρῷ
(Νὰ μὴν ὁρκίζεσαι)
Φιλίαν ἀγάπα
(Νὰ ἀγαπᾷς τῇ φιλία)
Παιδείας ἀντέχου
(Νὰ προσηλώνεσαι στην παιδεία σου)
Σοφίαν ζήτει
(Νὰ ἀναζητεῖς τῇ σοφία)
Ψέγε μηδένα
(Νὰ μὴν κατηγορεῖς κανένα)
Ἐπαίνει ἀρετὴν
(Νὰ ἐπαινεῖς τὴν ἀρετή)
Πρᾶττε δίκαια
(Νὰ πράττεις δίκαια)
Φίλοις εὐνόει
(Νὰ εὐνοεῖς τοὺς φίλους)
Ἐχθροὺς ἀμύνου
(Νὰ προφυλάσσεσαι ἀπὸ τοὺς ἐχθρούς)
Εὐγένειαν ἄσκει
(Νὰ εἶσαι εὐγενὴς)
Κακίας ἀπέχου
(Νὰ ἀπέχεις ἀπὸ τὴν κακία)
Εὔφημος ἴσθι
(Νὰ ἔχεις καλὴ φήμη)
Ἄκουε πάντα
(Νὰ ἀκοῦς τὰ πάντα)
Μηδὲν ἄγαν
(Νὰ μὴν ὑπερβάλλεις)
Χρόνου φείδου
(Νὰ μὴ σπαταλᾷς τὸ χρόνο)
Ὕβριν μίσει
(Νὰ μισεῖς τὴν ὕβρη)
Ἱκέτας αἰδοῦ
(Νὰ σέβεσαι τοὺς ἱκέτες)
Υἱοὺς παίδευε
(Νὰ ἐκπαιδεύεις τοὺς γιούς σου)
Ἔχων χαρίζου
(Ὅταν ἔχεις, νὰ χαρίζεις)
Δόλον φοβοῦ
(Νὰ φοβᾶσαι τὸ δόλο)
Εὐλόγει πάντας
(Νὰ λὲς καλὰ λόγια γιὰ ὅλους)
Φιλόσοφος γίνου
(Νὰ γίνεις φιλόσοφος)
Ὅσια κρίνε
(Νὰ κρίνεις τὰ ὅσια)
Γνοὺς πρᾶττε
(Νὰ πράττεις μὲ ἐπίγνωση)
Φόνου ἀπέχου
(Νὰ μὴ φονεύεις)
Σοφοῖς χρῶ
(Νὰ συναναστρέφεσαι μὲ σοφούς)
Ἦθος δοκίμαζε
(Νὰ ἐπιδοκιμάζεις τὸ ἦθος)
Ὑφορῶ μηδένα
(Νὰ μὴν εἶσαι καχύποπτος)
Τέχνην χρῶ
(Νὰ ἀσκεῖς τὴν Τέχνη)
Εὐεργεσίας τίμα
(Νὰ τιμᾷς τίς εὐεργεσίες)
Φθόνει μηδενί
(Νὰ μὴ φθονεῖς κανένα)
Ἐλπίδα αἴνει
(Νὰ δοξάζεις τὴν ἐλπίδα)
Διαβολὴν μίσει
(Νὰ μισεῖς τὴν διαβολή)
Δικαίως κτῶ
(Νὰ ἀποκτᾷς δίκαια)
Ἀγαθοὺς τίμα
(Νὰ τιμᾷς τοὺς ἀγαθούς)
Αἰσχύνην σέβου
(Νὰ σέβεσαι τὴν ἐντροπή)
Εὐτυχίαν εὔχου
(Νὰ εὔχεσαι εὐτυχία)
Ἐργάσου κτητά
(Νὰ κοπιάζεις γιὰ πράγματα ἄξια κτήσης)
Ἔριν μίσει
(Νὰ μισεῖς τὴν ἔριδα)
Ὄνειδος ἔχθαιρε
(Νὰ ἐχθρεύεσαι τὸν χλευασμό)
Γλῶσσαν ἶσχε
(Νὰ συγκρατεῖς τὴν γλῶσσα σου)
Ὕβριν ἀμύνου
(Νὰ προφυλάσσεσαι ἀπὸ τὴν ὕβρη)
Κρῖνε δίκαια
(Νὰ κρίνεις δίκαια)
Λέγε εἰδώς
(Νὰ λὲς γνωρίζοντας)
Βίας μὴ ἔχου
(Νὰ μὴν ἔχεις βία)
Ὁμίλει πράως
(Νὰ ὁμιλεῖς μὲ πραότητα)
Φιλοφρόνει πᾶσιν
(Νὰ εἶσαι φιλικὸς μὲ ὅλους)
Γλώττης ἄρχε
(Νὰ κυριαρχεῖς τὴν γλῶσσα σου)
Σεαυτὸν εὖ ποίει
(Νὰ εὐεργετεῖς τὸν ἑαυτό σου)
Εὐπροσήγορος γίνου
(Νὰ εἶσαι εὐπροσήγορος)
Ἀποκρίνου ἐν καιρῷ
(Νὰ ἀποκρίνεσαι στον κατάλληλο καιρό)
Πόνει μετὰ δικαίου
(Νὰ κοπιάζεις δίκαια)
Πρᾶττε ἀμετανοήτως
(Νὰ πράττεις μὲ σιγουριά)
Ἁμαρτάνων μετανόει
(Ὅταν σφάλλεις, νὰ μετανοεῖς)
Ὀφθαλμοῦ κράτει
(Νὰ κυριαρχεῖς τῶν ὀφθαλμῶν σου)
Βουλεύου χρήσιμα
(Νὰ σκέπτεσαι τὰ χρήσιμα)
Φιλίαν φύλασσε
(Νὰ φυλάττεις τὴ φιλία)
Εὐγνώμων γίνου
(Νὰ εἶσαι εὐγνώμων)
Ὁμόνοιαν δίωκε
(Νὰ ἐπιδιώκεις τὴν ὁμόνοια)
Ἄῤῥητα μὴ λέγε
(Νὰ μὴν λὲς τὰ ἀνείπωτα)
Ἔχθρας διάλυε
(Νὰ διαλύεις τίς ἔχθρες)
Γῆρας προσδέχου
(Νὰ ἀποδέχεσαι τὸ γῆρας)
Ἐπὶ ῥώμῃ μὴ καυχῶ
(Νὰ μὴν καυχιέσαι γιὰ τὴν δύναμή σου)
Εὐφημίαν ἄσκει
(Νὰ ἐπιδιώκεις καλὴ φήμη)
Ἀπέχθειαν φεῦγε
(Νὰ ἀποφεύγεις τὴν ἀπέχθεια)
Πλούτει δικαίως.
(Νὰ πλουτίζεις δίκαια)
Κακίαν μίσει
(Νὰ μισεῖς τὴν κακία)
Μανθάνων μὴ κάμνε
(Νὰ μὴν κουράζεσαι νὰ μαθαίνεις)
Οὓς τρέφεις ἀγάπα
(Νὰ ἀγαπᾷς αὐτοὺς ποὺ τρέφεις)
Ἀπόντι μὴ μάχου
(Νὰ μὴν μάχεσαι αὐτὸν ποὺ ἀπουσιάζει)
Πρεσβύτερον αἰδοῦ
(Νὰ σέβεσαι τοὺς μεγαλυτέρους)
Νεώτερον δίδασκε
(Νὰ διδάσκεις τοὺς νεοτέρους)
Πλούτῳ ἀπόστει
(Νὰ ἀποστασιοποιεῖσαι ἀπὸ τὸν πλοῦτο)
Σεαυτὸν αἰδοῦ
(Νὰ σέβεσαι τὸν ἑαυτό σου)
Μὴ ἄρχε ὑβρίζων
(Νὰ μὴν κυριαρχεῖς μὲ ἀλαζονεία)
Προγόνους στεφανοῦ
(Νὰ στεφανώνεις τοὺς προγόνους σου)
Θνῇσκε ὑπὲρ πατρίδος
(Νὰ πεθάνεις γιὰ τὴν πατρίδα σου)
Ἐπὶ νεκρῷ μὴ γέλα
(Νὰ μὴν περιγελᾷς τοὺς νεκρούς)
Ἀτυχοῦντι συνάχθου
(Νὰ συμπάσχεις μὲ τὸ δυστυχῆ)
Τύχῃ μὴ πίστευε
(Νὰ μὴν πιστεύεις στὴν τύχη)
Τελεύτα ἄλυπος
(Νὰ πεθαίνεις χωρὶς λύπη)